Laugasel og Víðar - athugasemdir vegna skógræktarframkvæmda
Málsnúmer 2510033
Vakta málsnúmerSkipulagsnefnd - 43. fundur - 19.11.2025
Skipulagsstofnun gerir athugasemd við útgáfu framkvæmdaleyfa fyrir skógrækt á jörðunum Laugaseli og Víðum.
Skipulagsstofnun bendir á að í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 97/2004 um verndun Mývatns og Laxár í Suður-Þingeyjarsýslu segir að lögin taki enn fremur til „vatnsverndar á vatnasviði Mývatns og Laxár, sbr. kort í fylgiskjali með lögunum.“ Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laganna skal forðast að valda spjöllum á vatnasviði Mývatns og Laxár sem raskað gætu vernd vatnsins og árinnar samkvæmt ákvæðum laganna, sérstaklega gæðum og rennsli grunnvatns. Skógræktarframkvæmdirnar eru innan svæðis sem fellur undir hið tilvitnaða orðalag.
Í b-lið í iii-lið í 2. tölul. 2. viðauka laga nr. 111/2021 um umhverfismat framkvæmda og áætlana er minnst á svæði sem njóta verndar samkvæmt sérlögum, svo sem Þingvellir, Mývatns- og Laxársvæði og Breiðafjörður. Með þetta í huga telur stofnunin ljóst að svæðið, sem skógræktarframkvæmdirnar eru á, séu verndarsvæði í skilningi laga nr. 111/2021.
Í 1. mgr. 18. gr. laga nr. 111/2021 segir að framkvæmdir sem tilgreindar eru í flokki B í 1. viðauka við lögin skuli háðar umhverfismati þegar þær eru taldar líklegar til að hafa í för með sér umtalsverð umhverfisáhrif vegna umfangs, eðlis eða staðsetningar skv. 2. viðauka. Síðan segir svo: „Sama á við um framkvæmdir sem eru að umfangi undir viðmiðunarmörkum í flokki B í 1. viðauka ef þær eru fyrirhugaðar á verndarsvæði, sbr. iii lið 2. tölul. 2. viðauka.“
Í tölulið 1.04 í viðauka 1 er vikið að nýræktun skóga sem tekur til 200 ha eða stærra svæðis. Umræddar skógræktarframkvæmdir eru undir þessum stærðarmörkun en þar sem þær eru á verndarsvæði , skv. skilgreiningu Skipulagsstofnunar, falla þær undir hið tilvitnaða orðalag í 1. mgr. 18. gr.
Í ljósi framangreinds telur stofnunin að framkvæmdaraðilum beri að tilkynna Skipulagsstofnun um skógræktarframkvæmdirnar til ákvörðunar um matsskyldu, sbr. 2. mgr. 19. gr. laga nr. 111/2021. Stofnunin bendir jafnframt á að óheimilt er að gefa út leyfi til framkvæmdar sem fellur undir lögin fyrr en ákvörðun Skipulagsstofnunar skv. 19. gr. um að framkvæmdin skuli ekki háð umhverfismati
liggur fyrir, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 111/2021. Þótt framkvæmdaraðili beri frumábyrgð á því að
tilkynna inn framkvæmdir á borð við þessa skógræktarframkvæmd þá hvílir einnig skylda á
Þingeyjarsveit sem leyfisveitanda að ganga úr skugga um, áður en tekin er ákvörðun um hvort veita
skuli framkvæmdaleyfi, hvort framkvæmdir séu tilkynningarskyldar, sbr. rannsóknarreglu
stjórnsýsluréttar.
Skipulagsstofnun bendir á að í 2. mgr. 2. gr. laga nr. 97/2004 um verndun Mývatns og Laxár í Suður-Þingeyjarsýslu segir að lögin taki enn fremur til „vatnsverndar á vatnasviði Mývatns og Laxár, sbr. kort í fylgiskjali með lögunum.“ Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. laganna skal forðast að valda spjöllum á vatnasviði Mývatns og Laxár sem raskað gætu vernd vatnsins og árinnar samkvæmt ákvæðum laganna, sérstaklega gæðum og rennsli grunnvatns. Skógræktarframkvæmdirnar eru innan svæðis sem fellur undir hið tilvitnaða orðalag.
Í b-lið í iii-lið í 2. tölul. 2. viðauka laga nr. 111/2021 um umhverfismat framkvæmda og áætlana er minnst á svæði sem njóta verndar samkvæmt sérlögum, svo sem Þingvellir, Mývatns- og Laxársvæði og Breiðafjörður. Með þetta í huga telur stofnunin ljóst að svæðið, sem skógræktarframkvæmdirnar eru á, séu verndarsvæði í skilningi laga nr. 111/2021.
Í 1. mgr. 18. gr. laga nr. 111/2021 segir að framkvæmdir sem tilgreindar eru í flokki B í 1. viðauka við lögin skuli háðar umhverfismati þegar þær eru taldar líklegar til að hafa í för með sér umtalsverð umhverfisáhrif vegna umfangs, eðlis eða staðsetningar skv. 2. viðauka. Síðan segir svo: „Sama á við um framkvæmdir sem eru að umfangi undir viðmiðunarmörkum í flokki B í 1. viðauka ef þær eru fyrirhugaðar á verndarsvæði, sbr. iii lið 2. tölul. 2. viðauka.“
Í tölulið 1.04 í viðauka 1 er vikið að nýræktun skóga sem tekur til 200 ha eða stærra svæðis. Umræddar skógræktarframkvæmdir eru undir þessum stærðarmörkun en þar sem þær eru á verndarsvæði , skv. skilgreiningu Skipulagsstofnunar, falla þær undir hið tilvitnaða orðalag í 1. mgr. 18. gr.
Í ljósi framangreinds telur stofnunin að framkvæmdaraðilum beri að tilkynna Skipulagsstofnun um skógræktarframkvæmdirnar til ákvörðunar um matsskyldu, sbr. 2. mgr. 19. gr. laga nr. 111/2021. Stofnunin bendir jafnframt á að óheimilt er að gefa út leyfi til framkvæmdar sem fellur undir lögin fyrr en ákvörðun Skipulagsstofnunar skv. 19. gr. um að framkvæmdin skuli ekki háð umhverfismati
liggur fyrir, sbr. 1. mgr. 25. gr. laga nr. 111/2021. Þótt framkvæmdaraðili beri frumábyrgð á því að
tilkynna inn framkvæmdir á borð við þessa skógræktarframkvæmd þá hvílir einnig skylda á
Þingeyjarsveit sem leyfisveitanda að ganga úr skugga um, áður en tekin er ákvörðun um hvort veita
skuli framkvæmdaleyfi, hvort framkvæmdir séu tilkynningarskyldar, sbr. rannsóknarreglu
stjórnsýsluréttar.
Skipulagsnefnd felur skipulagsfulltrúa að koma viðbrögðum nefndarinnar til Skipulagsstofnunar og vinna málið áfram.