Í gegnum tíðina   Goðafossmarkaður stutt söguágrip og myndir

         Fyrsti stjórnarfundur Goðafossmarkaðar h.f. var haldinn á Fosshóli  2. maí 1993. Þar voru mættar Sigrún Hringsdóttir sem kosin var formaður, Hólmfríður Eiríksdóttir varaformaður, Kristín Ketilsdóttir meðstjórnandi, Jóhanna Rögnvaldsdóttir gjaldkeri og Þórhildur Vilhjálmsdóttir ritari.  Varastjórn var einnig mætt sem skipuð var Elínu Eydal og Þórunni Jónsdóttur og einnig sat fundinn Helga Erlingsdóttir.

Fjallað var um eitt og annað sem við kom verslunarrekstri, sækja þyrfti um verslunarleyfi, auglýsa eftir starfsfólki og ákveða opnunartíma yfir sumarið.  Kaupa útbúnað fyrir verslunina og útvega annað sem tengdist verslunarrekstri: s.s. síma, rafmagn, peningakassa, spegil, borð og athuga um auglýsingar fyrir félagskapinn og annan “innmat” í húsið.  Umræður voru um að hafa allt sem hagkvæmast og halda kostnaði niðri við þessa framkvæmd og innkaup.

Það var svo þann 14. júní 1993 að hægt var að koma með fyrstu vörurnar í húsið.
Daganna á undan var verið að safna því saman sem til þurfti innan dyra eins og innréttingum og slíku. Hlutir þessir komu héðan og þaðan þó aðallega frá Kaupfélagi Þingeyinga.  Þessu sömu dag unnu fimmtán konur í sjálfboðavinnu við að kom vörum fyrir og útbúa skilti sem sett var við veginn að Fosshóli.

Markaðurinn var opnaður þann 15. júní 1993, en þann sextánda júní komu milli þrjátíu og fjörutíu handverkskonur og aðrir gestir saman við húsið og glöddust yfir að þessum áfanga væri náð.  Veður var yndislegt og sátu gestir og gangandi með kaffi og meðlæti út í mó.

Tveir dagar fóru að laga til utan við verslunarhúsið, jafna möl og þekja verstu sárin í kringum það. Þetta verk unnu stjórnarkonur með aðstoð frá mökum og öðrum góðum aðilum.

    Til starfa við afgreiðslu þetta sumar voru ráðnar til starfa: Sæunn Gestsdóttir, Saga Jónsdóttir Svanhildur Hermannsdóttir og Kolbrún Bjarnadóttir.  Fyrstu vikurnar var verslunin mönnuð sjálfboðaliðum en fyrsta júlí tóku fyrrnefndar konur til starfa og voru við afgreiðslu. Sjálfboðaliðar voru og eru jafnframt við aðstoð og afgreiðslu í versluninni. Félagar í Handverksmarkaði verða að skila af sér tveimur dögum í vinnu í versluninni á sumrin yfir mesta annatímann. Versluninni var strax mjög vel tekið og fékk hrós fyrir vandaða og góða vöru.

Í ársbyrjun 1994 var ljóst að verki var ekki lokið og yrði kannski aldrei, enda þarf alltaf að laga flíkina eftir því sem barnið vex. Það varð mjög fljótt ljóst að húsið undir verslunina var of lítið. Hús Goðafossmarkaðar var þá sumarhús úr timbri og voru  því möguleikar á breytingum.  Húsinu var því breytt, sett stærra loft svo pláss myndaðist fyrir lager, kompu breytt og bætt við glugga og færður var stigi upp á loft.  Tækjabúnaður við verslunarreksturinn var endurskoðaður, strikamerkingar teknar upp og keyptur tölvubúnaður til að halda utanum allan reksturinn. Hlutabréf voru gefin út og hugarfóstrið var að verða fullskapað.

En halda þurfti áfram að hlúa að hugarfóstrinu og eitt og annað sem þurfti að huga að og breyta.
Verðlagsnefnd var sett á til að ákveða verð á vörum og einnig gæðanefnd sem lítur eftir að vörur á markaðinum séu vel úr garði gerðar. Eftirlit með lopapeysum er  stór þáttur í störfum þeirrar nefndar. Gæta þarf þess að allir endar séu í felum, jafnvægi sé á hálsmáli, ermum og öðrum hlutföllum peysunnar og allt sé vel gert. 
Við þetta eftirlit hefur gæðanefndin og aðrar handverkskonur fengið góðar leiðbeiningar frá utanaðkomandi aðilum sem hafa komið og leiðbeint og aðstoðað við þessa vinnu.

    Helstu vörur í versluninni hafa verið frá upphafi lopavörur af ýmsum gerðum. Þar má helst telja: lopapeysur hnepptar og opnar, vettlingar og húfur alltaf sívinsælt ásamt sokkum, sjölum, hyrnum, föðurlandi og treflum.
Í Goðafossmarkaði er  auðvelt að klæða sig frá toppi til táar í ull/lopa og ætti enginn að verða úti eftir að hafa sótt verslunina heim.
Varningur af öðrum toga hefur einnig ætíð verið til staðar og sótt á í gegnum tíðina.
Munir úr horni og beinum, sem notuð eru í sköft á borðbúnað og eldhúsáhöld  ásamt skartgripum. Glervinna hefur einnig verið áberandi og margskonar munir úr fjölbreyttu efni sem handverkskonur hafa látið um hendur sínar fara.

    

    Verslunin hefur  oftast verið opin nokkra daga fyrir jólin á tímabilinu nóvember-desember.
Jólamarkaður hefur verið starfræktur allt frá byrjun starfseminnar. Fyrsti markaðurinn var haldinn inn í Stórutjarnaskóla en síðan eigið húsnæði kom hefur jólamarkaðurinn verið staðsetur í húsnæði handverksins. Handverkskonur útbúa jólavörur á markaðinn, þetta hefur bæði verið jólamunir og einnig eitthvað matarkyns. Laufabrauð var á boðstólnum nokkur skipti og árið 1999 var haldin laufabrauðskeppni. Konfekt smákökur og ýmiskonar aðrar heimagerðar kræsingar bæði í föstu og fljótandi formi hafa verið á boðstólum.
Reyndar hefur það bara verið á allra síðustu árum sem leyfilegt hefur verið að selja heimagerðar sultur, marmelaði og skyldan varning.

      

    Handverkskonur hafa verið duglegar að sækja námskeið til að læra eitthvað nýtt og einnig að bæta við þá kunnáttu sem fyrir er.  Prjónanámskeið og munstursgerð hafa staðið þar hæðst, en einnig önnur námskeið af  ýmsu tagi. Má þar nefna að nokkrar konur brugðu sér á námskeið í vinnslu og meðferð horna og beina.

Auglýsingar og auglýsinga herferðir hafa verið í gangi alla tíð frá stofnun markaðarins. Kynningarspjöld á nokkrum tungumálum voru fljótlega unnin fyrir starfsemina, eru þau á: ensku, sænsku, þýsku og að sjálfsögðu á okkar ágæta máli íslensku.  Ferðamannastraumur er mikill við Fosshól enda er staðurinn staðsettur við Skjálfandfljót og fellur Goðafoss niður gljúfrið rétt hjá. Gamla fljótsbrúin, byggð árið 1930 er nýtt sem göngubrú yfir fljótið og hefur leitt ferðalanga beint yfir á eystri fljótsbakkann þar sem verslunin  er staðsett.

Handverkskonur milli heiða hafa verið ötular við að fara með sýnishorn af varningi sínum á sýningar. Þeim hefur í gegnum tíðina víða boðist að koma og sýna sig og framleiðslu sína.

Handverksýningin á Hrafnagili var sótt heim árleg í byrjun en síðustu árin hefur verið farið annað hvert ár. Handverksýningin í Laugardalshöll 1999, Atvinnusýning á Húsavík 1999, Bændasýning í Ýdölum, Ráðstefna í Danmörku 1996 fyrir konur sem hafa handverk fyrir atvinnu og síðan var farið til sölu og sýningar í Kolaportið 1993 svo eitthvað sé nefnt.

    

    Reksturinn hefur gengið eftir vonum og oftast bara vel, komu þó eins og alltaf má vænta nokkrar niðursveiflur og vildu sumir kenna um viðgerðum á göngubrúnni yfir fljótið á árunum kringum árið 2000 og rútuverkfalli sem kom í kjölfarið.  Því ekki koma ferðamennirnir ef ekki eru rútur og hvað þá ef aðal smölunarleiðin yfir fljótið er lokuð.
En áfram hefur verið haldið og þar kom að umræðan var orðin hávær um að hið ágæta hús væri orðið lítið.
Sitt sýndist hverjum en að lokum var sú ákvörðun tekin að ganga inní nýstofnað félag um verslunarmiðstöð á Fosshóli. Lengi hafði það verið í umræðunni að stækka húsið en þetta varð niðurstaðan og þann 21. júlí árið  2004 var flutt inní nýuppgert rými í hinni nýju “Kringlu” sveitarinnar.

Með þessum breytingum kom forsenda fyrir að halda markaðinum opnum allt árið. Af og til var umræða um að hafa búðina opna allt  árið en það hafði ekki komist í það horf. Var samt komið svo að ef eftir því var leitað var opnað fyrir viðskiptavini sérstaklega helst þá vor og haust.
Staðarhaldarar í matvörubúðinni hafa séð um afgreiðslu yfir vetrartímann.  En fyrra fyrirkomulag er síðan tekið upp á aðal annartímanum yfir sumarið.

    Að lokum má geta þess að konur hafa unnið vörur sínar á markaðinum bæði í hópum og einar sér heima við.
Sumar hafa komið sér upp vinnuaðstöðu í vannýttu húsnæði á bæjum sínum en aðrir hópar hittast oft saman og vinna vörur bæði heima og að heiman.
Félagsskapurinn er þannig uppbyggður að hvert svæði hefur sinn hóp og hann hefur sína hópstýru sem sér um að skipuleggja eitt og annað sem við kemur starfi innan hvers hóps fyrir sig.

Handverkskonur milli heiða og Goðafossmarkaður var lengi aðeins opin félagsmönnum af hinu upprunnalega stofnsvæði félagana sem voru þrír hreppar sem liggja landfræðilega milli Valaheiðar og Fljótsheiðar.  En uppúr síðustu aldamótum breyttist það og er handverksfólki af öðrum svæðum velkomið að ganga í félögin. Einnig hafa nokkrir félagsmenn sem flutt hafa af svæðinu haldið tryggð sinni við félögin og ekki gengið úr þeim þó svo flutt hafi verið brott úr héraði. Einstaklingum er einnig velkomið að vera styrktaraðilar að Handverkskonum milli heiða og Goðafossmarkaði.
Breyting hefur einnig orðið á kynjahlutföllum innan félagana, eins og nafnið gefur til kynna var félagið aðeins ætlað konum í fyrstu og karlmönnum ekki leyft að selja varning undir sínu eigin nafni í Goðafossmarkaði. Hefur þetta breyst í tímans rás og eru karlmenn núna velkomnir í félagsskapinn og einnig að selja sína vörur á Goðafossmarkaði.

 

  
                                  
     Myndir/myndvinnsla: Heiðrún Tryggvadóttir/ Kristín María Hreinsdóttir.
     Uppsetning og vinnsla á vef: Kristín María Hreinsdóttir.
     Heimilidir: Fundagerðabók Goðafossmarkaðar.1992-2005.